Slotbijeenkomst BMA Zuidwestelijke Delta fase 2

Terugblik op de Slotbijeenkomst Biodiversiteitsmonitor Zuidwestelijke Delta fase 2

Op 4 december kwamen boeren, beleidsmakers en vertegenwoordigers vanuit verschillende ketenpartijen samen voor de slotbijeenkomst van de Biodiversiteitsmonitor Akkerbouw Zuidwestelijke Delta fase 2. Een bijzondere mijlpaal, want na enkele jaren heeft dit project haar doel om duurzaamheid op het boerenerf te tonen en belonen zich vertaald in een financiële beloning op basis van KPI’s voor de 80 deelnemende akkerbouwbedrijven. De beloning is gefinancierd vanuit het IBP Vitaal Platteland. Boerenverstand Onderzoek en Advies heeft het project uitgevoerd en tijdens deze dag werd in samenwerking met Wageningen Universiteit (WUR) en de provinciale overheden teruggekeken op de inzichten, uitdagingen en innovaties uit de afgelopen twee jaar. Naast het bespreken van de resultaten over 2023 was er ruimte voor een blik vooruit.

Samen kijken naar de cijfers

Tijdens het ochtenddeel stond de BMA centraal en wat er inhoudelijk geleerd is van de KPI-scores van de 80 deelnemende bedrijven. De resultaten uit 2023 geven een goed beeld van de impact en laten zien dat er voor vrijwel alle thema’s vooruitgang zichtbaar is.

• Nutriënt en emissies: De best presterende bedrijven kenden een hogere stikstofefficiëntie door lagere aanvoer en gelijke afvoer t.o.v. andere bedrijven. Ook hadden deze bedrijven een hoger aandeel stikstof uit kunstmest.
• Bodem en water: 90% van de bedrijven behaalde tenminste 1 punt voor waterkwaliteit. Gemiddeld was er meer rustgewas en een hoger aandeel organische mest.
• Biodiversiteit: 80% scoorde positief op gewasdiversiteit. Vooral grotere bedrijven met een divers bouwplan deden het goed.
• Integraal: De best presterende bedrijven waren gemiddeld van omvang en hadden een licht hogere stikstofefficiëntie dan gemiddeld.

Vanuit de integrale analyse bleek dat stikstofefficiëntie een belangrijke factor is die bepaalt hoe bedrijven scoren. Maatregelen zoals groenbemesters na uien en aardappelen zijn veelbelovend. Tegelijk blijft het lastig om op alle thema’s tegelijk te excelleren, door spanningen tussen bijvoorbeeld organische stof en nutriëntenbalans.

Belonen wat werkt

Een belangrijk onderdeel van het project is het beloningssysteem. Boeren ontvingen een vaste vergoeding voor data en een variabele beloning op basis van KPI-prestaties. De beloning per deelnemer varieerde van €1.000 tot ruim €3.000. De hoogste score was 19 punten. De beloning is nu nog grotendeels symbolisch; om echt impact te maken is stapeling van beloningen nodig.

De beloningstabel zoals deze gebruikt is om prestatiepunten toe te kennen.

Dit systeem geeft inzicht in wat werkt en waar verbetering nodig is. Het leren van data en vergelijken met andere bedrijven blijkt minstens zo waardevol als de financiële beloning. Slechts een klein deel behaalde punten op alle KPI’s en niemand scoorde overal maximaal.

Wim van de Ree, algemeen directeur van Nedato, in gesprek over de gezamenlijke toekomstvisie.

In gesprek over de toekomst

In de middag stond reflectie centraal met akkerbouwers en ketenpartners. Vragen waren onder andere hoe KPI’s praktisch toepasbaar blijven, hoe keurmerken gestroomlijnd kunnen worden en hoe beloning structureel kan worden ingericht zonder dat het een afrekensysteem wordt.

Belangrijk resultaat: er is draagvlak om door te gaan. KPI’s maken prestaties inzichtelijk en stimuleren ontwikkeling. Voor het vervolg ligt de focus op kennisdeling, automatisering en betere ondersteuning van boeren.

Deze bijeenkomst maakt deel uit van het Interbestuurlijk Programma Vitaal Platteland. In de Zuidwestelijke Delta werkt Boerenverstand met meer dan 80 akkerbouwers aan het tonen en belonen van duurzaamheid, met ondersteuning van provincies.