Ondernemingsplanaanpak: toekomstbestendige veehouderij in de Peel en de Gelderse Vallei

Binnen de pilot ondernemingsplanaanpak werken verschillende overheden (LVVN, provincie, gemeente en waterschap) samen om veehouders uit de Gelderse Vallei en de Peel meer duidelijkheid en perspectief te bieden. Bedrijven die verder willen verduurzamen zijn binnen deze pilot beoordeeld door een onafhankelijke adviescommissie middels een bedrijfsplan met daarin een beoordelingskader op basis van Kritische Prestatie Indicatoren.  

Boerenverstand heeft binnen dit project zorg gedragen voor de invulling van de indicatoren in het beoordelingskader en is tevens betrokken bij de verdere voortgang en monitoring van de pilot. Deze aanpak biedt veehouders de ruimte om zélf, binnen heldere kaders, een integraal ondernemingsplan op te stellen voor een toekomstbestendige bedrijfsvoering. Het project is een concreet voorbeeld van hoe ondernemers, verschillende overheden en experts samen kunnen werken aan integrale oplossingen voor de opgaven voor stikstof, natuur, water, klimaat, omgeving en dierenwelzijn.  

Betrokken partijen 

De pilot is uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN), in samenwerking met regionale overheden als provincie, gemeente en waterschappen.  

In de pilot hebben ruim 30 veehouders uit de melkvee-, varkens- en pluimveehouderij met een agrarisch adviseur een ondernemingsplan ingevuld.  

Als Boerenverstand zijn we betrokken bij de ontwikkeling en onderbouwing van de aanpak en het beoordelingskader, en bij de uitwerking van de monitoring en bedrijfsbegeleiding. De kracht ligt daarbij in het vertalen van beleidsdoelen naar een praktische en werkbare aanpak die aansluit bij de realiteit op het boerenerf en het gebied. Dit hebben we gedaan met behulp van KPI’s waarbij we zoveel als mogelijk regionale doelen vertaald hebben naar individuele bedrijfsprestaties in de vorm van indicatoren. Dit hebben we gedaan in overleg en afstemming met verschillende overheden waardoor er veel praktische ervaring is opgedaan omtrent doelsturing.  

De opgaven op het gebied van stikstof, natuur en water zijn groot in de pilotgebieden Gelderse Vallei en de Peel. Voor ondernemers die hun bedrijf willen verduurzamen bestaat er veel onzekerheid omtrent vergunningverlening en toekomstbestendigheid, terwijl zij met de plannen die ze hebben wel degelijk een positieve bijdrage kunnen en willen leveren aan die opgaven. Vanuit verschillende overheden is hierdoor de behoefte ontstaan voor de ondernemingsplanaanpak. Zo kunnen ondernemers hun plannen en vakmanschap weergeven in een beoordelingskader waarna een commissie van deskundigen op objectieve wijze kan beoordelen of de plannen duurzaam en daarmee toekomstbestendig zijn.  

Projectaanpak 

Centraal in de Ondernemingsplanaanpak staat het ondernemingsplan van de agrariër. De ondernemer beschrijft daarin welke keuzes hij maakt en hoe deze bijdragen aan het verminderen van emissies maar ook aan et realiseren van bredere duurzaamheidsopgaven zoals waterkwaliteit en natuur- en landschapselementen of dierenwelzijn. Daarmee wordt een bedrijf niet slechts beoordeeld op ammoniakemissies maar wordt in bredere zin gekeken naar de bijdrage die een bedrijf doet op de landelijke en lokale opgaven. Ondernemers hebben daarbij ruimte om maatregelen te kiezen die passen bij hun bedrijf, binnen vooraf vastgestelde kaders. 

De plannen worden beoordeeld aan de hand van een vast beoordelingskader met 14 indicatoren met bijpassende streefwaarden op onder meer ammoniakemissie, bodemoverschotten, water, klimaat, natuur en dierenwelzijn. Een commissie van deskundigen beoordeelt zowel de afzonderlijke indicatoren als het totaalbeeld van het plan. De pilot had nadrukkelijk het karakter van een lerende aanpak, waarin ruimte was om te experimenteren en lessen te trekken voor verbetering en opschaling. 

Binnen deze aanpak spelen monitoring en bedrijfsbegeleiding een belangrijke rol. Vanuit deze werkstroom denkt Boerenverstand inhoudelijk mee over de inzet van monitoring in relatie tot de ingediende plannen en de daarin voorgestelde maatregelen. Daarnaast is in werkgroep overleggen gezamenlijk gewerkt aan de samenhang tussen monitoring, begeleiding en beleidsdoelen, en aan de verdere uitwerking van een plan van aanpak voor monitoring en bedrijfsbegeleiding. Dit project is een concreet voorbeeld hoe we bij Boerenverstand proberen te werken aan  beleid waar boeren enthousiast van worden en die breed gedragen kunnen worden  binnen een gebied. 

Resultaten 

Naast de ondernemingsplannen voor de verschillende bedrijven heeft de pilot duidelijke inzichten opgeleverd: