Routekaart Stikstof melkveebedrijven
Hoe scoor ik als bedrijf op stikstof? En waar liggen nog kansen om te verbeteren?
Boerenverstand heeft in opdracht van de provincie Overijssel de Routekaart Stikstof ontwikkeld. Met deze routekaart kan van het individuele melkveebedrijf inzichtelijk worden gemaakt hoe een bedrijf ‘scoort’ op de stikstofuitstoot en waar nog ruimte is voor verbetering. Voor de ontwikkeling van de routekaart is nauw samengewerkt met de Erfcoaches in Overijssel. Boerenverstand heeft samen met hen 15 melkveebedrijven verdeeld over de provincie bezocht.
Het resultaat is een mooie praatplaat die de boer samen met de Erfcoach of adviseur kan invullen. Daarmee krijgt hij inzicht in de stikstofkringloop en ammoniakuitstoot van het bedrijf, maar ook welke maatregelen effectief zijn om de scores hierop te verbeteren. De Routekaart Stikstof is opgezet volgens de systematiek van het BoerenKPI-systeem. Hierbij worden boeren gestimuleerd om te sturen op doelen en prestaties.
Belonen op doelen, een eerlijke manier van boeren
Zo laat de eerste pagina van de routekaart zien dat duurzame kringlooplandbouw gaat over een breed scala aan opgaven zoals natuur, klimaat, water, bodem en dierenwelzijn. In welke mate bedrijven bijdragen aan deze doelen kan gemeten worden met Kritische Prestatie Indicatoren. In de Routekaart Stikstof gaat het over twee KPI’s: het N-bodemoverschot en de ammoniakemissie.
De afbeelding illustreert dat er meer duurzaamheidsdoelen zijn en dat alle KPI’s samen invloed hebben. Ook laat het zien dat sturen op doelen (KPI’s) eerlijker is dan sturen op maatregelen. Het BoerenKPI-systeem gaat ervan uit dat boeren zelf bepalen met welke maatregelen zij hun doelen bereiken. Zo kun je ammoniakemissie bijvoorbeeld verlagen door meer weidegang of een lager ruw eiwitgehalte in het rantsoen.
Inzicht in de bedrijfsprestaties
De stikstofkringloop op melkveebedrijven bestaat uit twee kringlopen. De eerste is die van de bodem, waar stikstof in de vorm van (kunst)mest wordt omgezet in gewassen. Het deel dat niet wordt benut, komt terug als N-bodemoverschot. De tweede kringloop loopt via de koe: stikstof wordt opgenomen via eiwit in het rantsoen en deels omgezet in melk. Het deel dat niet benut wordt, komt in mest en urine terecht, waaruit ammoniak ontstaat.
Op de tweede pagina kan worden ingevuld hoe een bedrijf scoort op de twee KPI’s: ammoniakuitstoot en N-bodemoverschot. De overige indicatoren zijn maatregelen die hierop invloed hebben. Zo vindt er tijdens weidegang nauwelijks ammoniakemissie plaats omdat urine en mest gescheiden op het land komen.
https://boerenverstand.nl/assets/Uploads/2023/06/Routekaart-N2.jpg" alt=""> 
Welke maatregelen zijn zinvol om de ammoniakuitstoot naar beneden te brengen?
Op de derde pagina worden maatregelen besproken om de ammoniakuitstoot te verlagen. In een tabel op pagina 4 kan worden opgezocht wat de winst per maatregel is. De figuur laat zien waar in de kringloop ammoniak ontstaat: in de stal en bij het uitrijden van mest.
Bronmaatregelen zoals het verlagen van het ruw eiwit in het rantsoen en meer uren weidegang hebben een duidelijk positief effect op de ammoniakemissie.
https://boerenverstand.nl/assets/Uploads/2023/06/RoutekaartN2.jpg" alt="">
De routekaart maakt inzichtelijk dat elk bedrijf met relatief eenvoudige maatregelen de ammoniakuitstoot kan verlagen. Het is daarmee een praktische praatplaat voor het gesprek aan de keukentafel en biedt handvatten voor bedrijfsmanagement.
We willen de deelnemende boeren, de provincie Overijssel en de Erfcoaches Overijssel bedanken voor de samenwerking.
Bent u geïnteresseerd in de gehele Routekaart Stikstof? Neem dan contact op met pauline@boerenverstand.nl .