MijnBodemconditie: Bodem podcast & BodemconditieScore
De bodem is de basis van elk grondgebonden landbouwbedrijf. Een gezonde bodem maakt nutriënten beschikbaar en voedt zo het gewas, faciliteert een goede wortelontwikkeling, beschermt tegen droogte en zorgt voor een goede benutting van de toegepaste bemesting. Kortom, de bodem vormt het fundament van de kringloop op het bedrijf en is de basis voor een efficiënte bedrijfsvoering.
In praktijk zien we echter nog vaak dat de bodem niet de aandacht krijgt die het verdient en dat het nog (te) weinig richting geeft aan keuzes die gemaakt worden binnen de bedrijfsvoering. Ook is kennis over goed bodembeheer regelmatig beperkt. Er wordt vaak wel gemeten, maar beperkt gestuurd op wat er daadwerkelijk in het veld gebeurt, terwijl juist daar nog veel winst te behalen valt, zowel voor de efficientie en robuustheid van de eigen bedrijfvoering als voor het milieu.
De MijnBodemconditie combineert online kennis‑ en leerplatform over bodemkwaliteit en duurzaam bodembeheer (artikels en een Bodempodcast) met een meetinstrument BodemConditieSctore voor beoordelen van de bodem op eigen bedrijf.
Het platform is ontwikkeld om boeren actief te betrekken bij hun bodem en hen handvatten te geven om zelf te leren kijken, beoordelen en sturen. Het platform en de Bodempodcast kunnen zelfstandig gebruikt worden, maar vormen ook een sterke basis van kennis voor workshops, studiegroepen en veldbijeenkomsten rond bodemkwaliteit en duurzaam bodembeheer.
Betrokken partijen
De BodemConditieScore is in 2013nontwikkeld door Wageningen Universiteit en Boerenverstand, in samenwerking met het Louis Bolk Instituut, Livestock Research en Aequator. CONO Kaasmakers heeft samen met de Stichting J. Mesdag-fonds en SKB-duurzame ontwikkeling ondergrond, deze ontwikkeling aangejaagd en gefinancierd.
De basis van MijnBodemconditie is een praktische en eenvoudige beoordelingsmethode waarmee boeren zelf de staat en processen van hun bodem in beeld brengen: de BodemConditieScore. De kern hierbij is de directe waarneming in het veld: met de spade het perceel in. Door te graven en te kijken naar o.a. structuur, beworteling en bodemleven gaat het wordt zichtbaar wat er daadwerkelijk gebeurt in de bodem en wat het effect is van keuzes in de bedrijfsvoering. De BodemConditieScore geeft daarbij houvast in waar op te letten en hoe dit te beoordelen. Zo wordt het abstracte begrip bodemkwaliteit concreet en tastbaar.
Aanleiding en context
Een gezonde bodem is essentieel om kringlooplandbouw succesvol te laten zijn en op dit vlak valt momenteel nog veel winst te behalen. Er zijn vele opgaven die samenkomen bij de bodem. Hierbij moet men denken aan onderwerpen als droogte- en wateroverlast, stikstof, koolstofvastlegging, nutriëntuitspoeling, biodiversiteit, circulariteit, de eiwittransitie en het gebruik van (kunst-) mest.
Ontwikkeling MBC & BCS
De aanpak van MijnBodemconditie is gericht op leren door doen. Boerenverstand combineert: veldobservaties via de BodemConditieScore; uitleg en verdieping via kennisartikelen; praktijkervaringen en reflectie via de Bodempodcast; een online vraagbank waar vragen gesteld kunnen worden expert binnen het Boerenverstand akkerbouw team.
Centraal binnen MijnBodemconditie staat de BodemConditieScore (BCS). Dit is een eenvoudige, snelle en betaalbare methode om inzicht te krijgen in de kwaliteit van de bodem. De score is gebaseerd op het observeren van essentiële indicatoren van bodemkwaliteit in het veld, zoals structuur, beworteling en bodemleven, en het vastleggen hiervan in een scoreformulier. De kracht van de BCS zit in de eenvoud: geen ingewikkelde apparatuur, maar met de schop het land op en leren kijken naar wat de bodem laat zien. Daarmee vormt de BCS een praktische aanvulling op bodemanalyses en andere meetinstrumenten.
Aan MijnBodemconditie is de Bodempodcast gekoppeld. De podcasts zijn praktijkgericht opgebouwd, worden vaak opgenomen op het boerenerf en zijn bedoeld om kennis laagdrempelig en toepasbaar te maken. Alle afleveringen zijn terug te vinden via MijnBodemconditie.
Resultaat
De ontwikkeling van een kennisbank door middel van artikelen en een uitgebreide serie bodempodcast in combinatie met een praktisch meetinstrument BodemConditiescore.
Op MijnBodemConditie combineren we dit met praktische en relevante kennismaterialen en achtergronden. Centraal hierin staat de Bodempodcast, gemaakt voor én met boeren. In een serie van 24 afleveringen gaat Boerenverstand in gesprek met onafhankelijke bodemkundige en boeren over diverse onderwerp, uiteenlopend van organische stof tot pendelaars en van schijtbossen tot NKG.
De kennis wordt daarmee op een praktische en laagdrempelige manier ontsloten en gekoppeld aan herkenbare situaties uit de praktijk. Zo kunnen boeren verdiepen op wat er speelt op hun eigen bedrijf en krijgen ze het inzicht om zelf gerichter keuzes te maken. Daarmee wordt de kennis op het eigen bedrijf versterkt en ontstaat er minder afhankelijkheid van externe adviseurs.
Vervolg
MijnBodemConditie wordt continu doorontwikkeld, waarbij verschillende ideeën en mogelijkheden worden verkend om de vertaalslag van meten naar sturen verder te versterken.
Contact
Vragen over MijnBodemConditie? Wil je met bodemkwaliteit aan de slag op een praktische manier, op het eigen bedrijf of binnen een gebiedsaanpak?
Bart Housemans, consultant akkerbouw, bart@boerenverstand.nl