CONO Stal

Het doel van dit project was om een duurzame, mooie en fysieke onderzoeksomgeving te ontwikkelen in fysieke stal. Daarom is er gezocht naar maximale meerwaarde van de stal voor de boer zelf, voor de burgers en voor het landschap. Daarnaast vormde CONO‑stal  een fysieke praktijkomgeving waarin is onderzocht wat stalmaatregelen in de melkveehouderij daadwerkelijk betekenen voor emissies.  

Boerenverstand heeft binnen dit project ondersteuning geboden aan praktijkgericht onderzoek: het verzamelen, analyseren en duiden van meetgegevens om beter te begrijpen wat werkt in stal design en duurzaamheid prestaties, onder welke omstandigheden en waarom. 

Aanleiding en context 

In de melkveehouderij wordt veel verwacht van technische stalmaatregelen om emissies te reduceren. Tegelijkertijd is het effect van deze maatregelen in de dagelijkse praktijk vaak lastig vast te stellen. Metingen zijn complex, resultaten context‑afhankelijk en bestaande rekenmodellen geven niet altijd antwoord op praktijkvragen. CONO Kaasmakers wilde daarom niet alleen investeren in maatregelen, maar ook onderzoeken wat deze in de praktijk opleveren. De CONO‑stal is opgezet om metingen, management en bedrijfsvoering samen te brengen in één onderzoeksomgeving. 

Daarnaast is de situatie in de gangbare stallenbouw zo dat de meeste aandacht uitgaat naar  innovatie rondom ammoniak en het verkrijgen van een NB-wet vergunning. Alle ontwerpen en optimalisaties zijn erop gericht om daaraan te voldoen. Daarna pas volgen koecomfort, arbeidsgemak, kosten enz. Daarom was het streven van CONO een aantrekkelijk  en duurzaam design. Nieuwe stallen kunnen nog meer laten zien hoe goed de veehouders voor zijn dieren zorgt. Passende stallen met mooie architectuur: transparant, open, in het landschap ingepast, gecombineerd met weidegang, eventueel met een educatieruimte of misschien wel een restaurant?   

Betrokken partijen 

CONO Kaasmakers was opdrachtgever van het project en werkte samen met melkveehouders, kennisinstellingen en uitvoerende partijen.  

Onder de naam “De Stalmeesters” is een landschapsarchitect, een architect en Boerenverstand aan de slag gegaan met innovatieve stallenbouw. 

Als bureau zijn wij betrokken geweest bij het praktijkonderzoek, de data‑analyse  de emissievraagstukken en vervulden wij een rol in het analyseren en interpreteren van de verzamelde gegevens. 

Aanpak 

De CONO‑stal fungeerde als praktijktoets voor stalmaatregelen. Binnen het onderzoek werden: 

Resultaten en inzichten 

Het onderzoek heeft laten zien dat stalmaatregelen niet los van hun context kunnen worden beoordeeld. Effecten op emissies hangen samen met gebruik, onderhoud en management. Door praktijkmetingen te combineren met analyse ontstaat een realistischer beeld van de werking en beperkingen van maatregelen. 

Deze inzichten maken duidelijk waar technische oplossingen bijdragen en waar aanvullende of andere maatregelen noodzakelijk zijn.