Direct naar content

Biodiversiteitsmonitor Akkerbouw (BMA) Drenthe

In Drenthe loopt sinds 2024 de praktijkpilot Biodiversiteitsmonitor Akkerbouw als onderdeel van het programma Duurzaam boeren Drenthe. In deze pilot worden er voor zo’n 35 akkerbouwers duurzaamheidsscores berekend. Een integrale set van 11 KPI’s geeft inzicht in de duurzaamheidsprestaties van het bedrijf. De inzichten dienen als input voor de studiegroepen en biedt handvaten voor verduurzaming van de bedrijfsvoering. Het uiteindelijke doel van de pilot is bredere toepassing van doelsturing door publieke en private partijen en de inzet van KPI’s als beleidsinstrument.  

Boerenverstand is door Provincie Drenthe ingeschakeld om te ondersteunen bij de uitvoering van het project. Boerenverstand verzamelt de data en verwerkt deze tot KPI scores. Ook biedt Boerenverstand inhoudelijke ondersteuning richting studiegroepen en geeft zij advies aan de provincie.  

Aanleiding en context 

Provincie Drenthe is een van de voorlopende provincies als het gaat om doelsturing. Al in 2018 is de provincie Drenthe gestart met het programma Duurzaam Boeren Drenthe. Bijna de helft van de Drentse melkveehouders werkt inmiddels met Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s), studiegroepen en beloningen om hun duurzaamheidsprestaties te verbeteren. In de akkerbouw is deze ontwikkeling nog minder ver. De provincie wil dat boeren zelf bepalen hoe zij doelen behalen, terwijl hun prestaties meetbaar blijven en bruikbaar zijn voor landelijk beleid. De BMA pilot helpt de provincie om te bepalen wat hierin nodig is voor de akkerbouw. In 2026 werd hierbij nog niet gewerkt met beloning op basis van prestaties, maar is er gekeken naar de betrouwbaarheid en werkbaarheid van de KPI-systematiek. 

Betrokken partijen 

Deze pilot loopt in opdracht van Provincie Drenthe. Daarnaast zijn in de projectwerkgroep ook COSUN, Agrifirm, Avebe en tot slot Rabobank en ABN Ambro betrokken. 

In 2026 namen er 35 Drentse akkerbouwers deel. Ook zijn er een aantal studiegroepbegeleiders betrokken. Dit zijn mensen die bekend zijn met en in het gebied.  

Boerenverstand biedt hen inhoudelijke kennis op het gebied van doelsturing en de technische achtergrond van de KPI scores. Voor de dataverwerking wordt er vanuit Boerenverstand samengewerkt met de WUR. De WUR onderhoudt de rekenmethodieken en het dashboard waarin de scores zichtbaar worden. Boerenverstand onderhoudt het contact met de deelnemers voor de dataverzameling, brengt de data vanuit verschillende bronnen samen en valideert de data en KPI scores met de deelnemers. 

 

Aanpak 

Centraal in deze pilot staat de vraag: Hoe kunnen akkerbouwers optimaal inzicht krijgen in hun KPI-scores, en hoe kunnen studiegroepen hier het beste aan bijdragen? Boerenverstand heeft binnen deze pilot vooral een uitvoerende rol en houdt zich bezig met de volgende werkzaamheden: 

  • Het voorbereiden en uitvoeren van groepsbijeenkomsten 
    We bereiden de deelnemers voor op de dataverzameling (start) of presenteren groepsscores en overzichten (eind). 

  • Dataverzameling  
    We versturen handleidingen en ondersteunen de deelnemers in het doorlopen van de stappen. We houden overzicht in de data die binnenkomt.  

  • Dataverwerking  
    We brengen data vanuit verschillende bronnen samen. Geborgde data vanuit RVO is de basis. Deze wordt aangevuld met teeltregistratie, bodemmonsters en andere gegevens. 

  • Datavalidatie 
    We controleren de data en vragen afwijkende en ontbrekende gegevens na bij de deelnemers. 

  • Berekenen en controleren van KPI scores 
    We berekenen in samenwerking met de WUR de KPI scores en lopen deze na op afwijkingen. We zorgen dat de scores inzichtelijk zijn voor de deelnemers via een dashboard. 

  • Studiegroepen 

We bieden inhoudelijke ondersteuning aan studiegroepbegeleiders die op basis van de KPI scores met de deelnemers aan de slag gaan of organiseren de studiegroepen zelf. 

Resultaten en inzichten 

Doordat deze pilot al meerdere jaren loopt, zijn er al veel stappen gezet in de ontwikkeling en toepassing van de KPI-systematiek. De deelnemers zijn inmiddels bekend met de werkwijze en leveren waardevolle input voor verdere doorontwikkeling. De inzichten die dit oplevert, zijn soms ook heel praktisch van aard. Hieronder volgt een greep uit de leerpunten die in deze pilot naar voren kwamen. 

  • Het is belangrijk om het proces van dataverzameling en datavalidatie in de winterperiode te plannen. Zo voorkom je dat de administratiewerkzaamheden samenvallen met drukte op het land. Het contact met de akkerbouwers verloopt veel soepeler wanneer dit in de juiste tijdsperiode gebeurt. 

  • De kwaliteit en compleetheid van de teeltregistratie varieert sterk. Voor controle en correctie is momenteel veel persoonlijk contact met deelnemers nodig; bij opschaling naar grotere groepen vraagt dit om een efficiëntere werkwijze. 

  • De RVO-opgave wordt momenteel als geborgde basis gebruikt voor het bepalen van de KPI’s. Door grondruil en verhuur van percelen hebben deelnemers echter niet altijd de teeltregistratie van alle percelen beschikbaar, wat vraagt om duidelijke aanpak. 

  • Binnen deze pilot zijn al belangrijke stappen gezet in de automatisering van de dataverwerking. Tegelijkertijd blijft dit in de akkerbouw een complexe ontwikkelopgave: door de grote variatie aan gewassen en teelten is het ontwikkelen van een ‘rekenhart’ dat gegevens uit verschillende bronnen samenbrengt en eenduidig verwerkt, niet eenvoudig. 

  • Contact 

Meer weten over dit project of hoe wij KPI berekeningen doen voor groepen boeren? Neem contact op via: 

Annelies van Zinderen, consultant akkerbouw , Annelies@boerenverstand.nl